Het zal je niet verbazen dat we voorstander zijn van meer ICT in het onderwijs, zolang het voldoende leerrendement oplevert. Het leereffect is het grootst als een cursist regelmatig leert en de lesstof vaak wordt herhaald. Zowel digital classrooms als een e-learning lenen zich hier bij uitstek voor. Er is echter een trend gaande waarbij klassikale trainingen ongewijzigd digitaal worden aangeboden. Een digital classroom staat niet gelijk aan een online versie van een klassikale training en een pdf per e-mail rondsturen is niet hetzelfde als een e-learning. Hoe kun je het dan wél doen?

 

Het kennisplatform: over écht online leren

Bij Hoffelijk staan we voor elkaar klaar en dus ook voor jou. We delen daarom graag onze kennis, zodat we ons samen sterk kunnen maken voor kwalitatief onderwijs.

Allereerst geven we je informatie over wat online onderwijs inhoudt, zodat je kunt afwegen of de transitie naar online onderwijs de juiste keuze is. Vervolgens reiken we je een stappenplan aan om zelf een succesvolle digital classroom en e-learning te kunnen ontwikkelen, inclusief tips voor trainers en deelnemers.

Detacheerder - Edwin

Ook aan de slag?

Spar samen met Edwin over de digitalisering van je onderwijs. Hij denkt graag met je mee.

Van klassikaal naar digitaal leren

Is digitalisering echt nodig?

Vraag jezelf eerst af of je de klassikale training structureel digitaal wilt gaan aanbieden. Het kan namelijk zijn dat je het alleen ziet als een tijdelijke oplossing vanwege de coronamaatregelen. 

Indien het weer mogelijk wordt om trainingen per 1 september op locatie aan te bieden en je ook voornemens bent om dit te gaan doen, loont het misschien minder om een e-learning of digital classroom op te zetten. Een klassikale training kan immers niet een-op-een omgezet worden. Weeg daarom de inspanning die het opzetten van een digitale variant vergt af tegen de waarde, effectiviteit (voor vaardigheidstrainingen blijft klassikaal soms echt de beste keuze) en mogelijkheden voor het gebruik ervan in de toekomst. Een pas op de plaats maken kan in bepaalde gevallen de beste keuze zijn.

Formuleer het doel

Wanneer je de keuze hebt gemaakt om inderdaad een online variant te ontwikkelen van je klassikale training, dan is het verleidelijk direct van start te gaan met het digitaliseren van je content. Zeker als je onder grote druk staat.

Toch voorkom je een hoop werk later in het traject als je nu eerst de tijd neemt om je doel te formuleren. Zodra je doel helder is, kun je namelijk eenvoudiger de middelen kiezen waarmee je dat doel ook daadwerkelijk zult bereiken. Wil je bijvoorbeeld het kennisniveau van een cursist vergroten of moet een deelnemer kunnen oefenen met gespreksvormen? In het eerste geval zou je kunnen kiezen voor het opzetten van een e-learning, bij het laatste is een digital classroom meer op zijn plaats.

Kies de juiste leervorm(en)

Tot slot moet je ervoor zorgen dat je training ook online zijn meerwaarde behoudt. Net als bij klassikale trainingen zijn er ook digitaal tal van mogelijkheden om het juiste leereffect te bereiken.

Als je normaal gesproken tijdens een klassikale training een presentatie geeft over de stappen die iemand doorloopt bij een adviestraject Hypothecair Krediet, dan kun je nu bijvoorbeeld:

  • In een e-learning een korte instructievideo aanbieden met bijbehorende vragen om te kunnen monitoren of de cursisten de lesstof hebben begrepen.
  • Een digital classroom organiseren waarbij de trainer eerst een casus bespreekt en de deelnemers vervolgens in breakout rooms uiteengaan om vragen erover te beantwoorden. Wanneer iedereen weer bijeen is gekomen, nadat de opdrachten in de breakout rooms zijn voltooid, kunnen de bevindingen per groep plenair worden besproken. Zo leren ze met én van elkaar.
  • De cursisten zelfstandig een e-learning laten volgen, waarna ze een tussentijdse digitale toets maken en de trainer de cursisten van persoonlijke feedback voorziet op basis van de toetsresultaten.

Kortom, digitaal zijn er tal van middelen beschikbaar die zich er uitstekend voor lenen om de materie goed over te brengen. Maak daar gebruik van!

In 5 stappen naar een succesvolle digital classroom

1. Zorg voor een goed didactisch ontwerp

Je hebt ervoor gekozen om een online training te ontwikkelen. Het is belangrijk om hierbij met een aantal zaken rekening te houden. Je hebt bij online onderwijs namelijk minder controle over de omgeving waarin je deelnemers zich bevinden. Het vergt daarom een andere aanpak. Hoe houd je je cursisten betrokken en voorkom je afleiding tijdens de training? Dit kun je onder andere doen door:

  • Een tijdslimiet te hanteren voor je training van 1,5 tot 2 uur; en
  • Regelmatig af te wisselen tussen werkvormen, waarbij interactie met de trainer en medecursisten mogelijk is.

Als je een klassikale training van 8 uur wilt digitaliseren, overweeg dan om de sessies over meerdere dagen te verspreiden of wissel de online werkvormen af met activiteiten buiten de digital classroom. Zo kun je additioneel aan de training een e-learning aanbieden of een casus maken met bijbehorende vragen.

2. Kies de juiste technologie

Er zijn zoveel digitale middelen beschikbaar, dat je er bijna keuzestress van krijgt. Desondanks hebben we niet de gouden tip voor je. De keuze voor software is heel persoonlijk. Is de beveiliging van de gegevens bijvoorbeeld het meest belangrijk of juist het gebruik van een specifieke functionaliteit, zoals breakout rooms? In dit geval is het gezegde ‘Google is your best friend’ de beste tip die we je kunnen geven.

Er is al een hoop informatie online beschikbaar die je kunt gebruiken om je keuze te vereenvoudigen. Bij ons staan in ieder geval de veiligheid, veelzijdigheid aan beschikbare functionaliteiten, beeld waarmee je een zo persoonlijk mogelijke benadering behaalt en de kwaliteit van het geluid hoog in het vaandel.

Handige tools

In deze infographic vind je een overzicht van tools die je kunnen ondersteunen tijdens een online training, inclusief tips waar je ze voor kunt inzetten. Gebruik maximaal twee tot drie van de tools zodat het overzichtelijk blijft voor je deelnemers.

Download de infographic

 

3. Practice makes perfect

Het geven van een digital classroom vergt zelfs veel van de meest ervaren trainer. Je moet continu kunnen schakelen tussen het overbrengen van de kennis, het inzetten van digitale middelen, het correct interpreteren van de uitkomsten van deze middelen, het monitoren of alle deelnemers nog betrokken zijn en ga zo maar door. 

Bied je trainers de mogelijkheid om te oefenen en laat ze minimaal één pilot doen, voordat ze overgaan tot het echte werk. Dit hoeft niet direct met je klanten te zijn, maar het kan ook met collega’s, vrienden of mensen uit je netwerk. Des te beter de trainers hun weg weten te vinden binnen het platform, des te groter de kans dat je training vlekkeloos verloopt.

4. Non-verbaal gedrag interpreteren

Het is digitaal een stuk lastiger om de signalen van de deelnemers en de groepsdynamiek correct te interpreteren. Zeker als je je realiseert dat 80% van onze communicatie non-verbaal is.

Door je data (toetsresultaten, feedback etc.) te analyseren met als doel het leer- en onderwijsproces te verbeteren, kun je de signalen van je deelnemers beter interpreteren en daarmee een zo gepersonaliseerd en leereffect versterkend traject aanbieden. Dit wordt ook wel learning analytics genoemd.

Je kunt bijvoorbeeld na elk onderdeel online vragen stellen om te beoordelen of de cursisten de lesstof hebben begrepen. Indien nodig, kun je op basis daarvan nog een oefening doen, extra uitleg geven of verdiepende lesstof aanbieden. Je deelnemers zullen zich hierdoor gehoord voelen en daardoor meer betrokkenheid ervaren bij de training.

5. Evalueer en verbeter

Durf tussen de trainingen door je didactisch ontwerp aan te passen. Iets wat van tevoren een goed idee leek, werkt in de praktijk misschien toch anders. Gebruik daarvoor ook de informatie uit de training zelf, zoals de gegeven antwoorden op vragen, en feedback van de deelnemers. Zo is een opdracht die tijdens de training door iedereen fout is gemaakt misschien wel gewoon te moeilijk of zit er een fout in. Door te evalueren kun je dergelijke fouten opsporen en waar nodig je trainingsontwerp verbeteren.

Do's en don'ts voor videobellen

Wil je weten hoe je het beste overkomt op camera tijdens je online trainingen? Bekijk dan deze leaflet met de do's en don'ts voor videobellen.

 

    Download de tips      

Tien gouden regels voor jou als trainer

Regel 1 Geef een training bij voorkeur samen met iemand anders. Zeker wanneer je er nog niet zoveel ervaring mee hebt. Zo kun jij je op de inhoud concentreren, terwijl de ander zich kan richten op de non-verbale communicatie en (technische) ondersteuning van de cursisten. Ook kun je ervoor kiezen om elkaar daarin af te wisselen en aan te vullen.

Regel 2 Maak vooraf goede afspraken over de regels die je hanteert tijdens de training en het verloop ervan, zodat de deelnemers weten wat ze kunnen verwachten.

Regel 3 Creëer betrokkenheid door je deelnemers de mogelijkheid te bieden voorafgaand aan de digital classroom alvast kennis met elkaar te maken. Laat tijdens de training iedereen gebruikmaken van hun camera, zodat jij én de medecursisten elkaar ook daadwerkelijk kunnen zien.

Regel 4 Wees duidelijk in je communicatie. Richt je vragen tot specifieke cursisten om te voorkomen dat iedereen door elkaar praat. Je kunt bijvoorbeeld je cursisten middels de chat, de 'hand-op-steek'-functie of een poll de vragen laten beantwoorden.

Regel 5 Las voldoende pauzemomenten in en start de classroom weer op met een energizer. De spanningsboog van een cursist is maximaal 50 minuten.

Regel 6 Wees creatief in het bedenken van werkvormen. Zo kun je zelfs online een rollenspel doen door de andere deelnemers te vragen hun camera tijdelijk uit te zetten en hun geluid te dempen.

Regel 7 Gebruik breakout rooms als je de cursisten in subgroepen wilt verdelen. Door hen achteraf de uitkomsten te laten presenteren, borg je commitment aan de opdracht.

Regel 8 Denk aan afwisseling van houding. Zo kun je twee cameraposities inzetten: één waarbij je staat en gebruik kunt maken van een flipover of whiteboard, en de ander waarbij je net zoals de deelnemer zit.

Regel 9 Zet maximaal twee tot drie handige tools in. Je maakt de training zo niet alleen veelzijdiger, maar ook gewoon leuker!

Regel 10 Plan meerdere korte sessies bij uitgebreide lesstof, in plaats van één lange training. Dit versterkt de transfer en geeft je inzichten of de materie goed is overgekomen.

 

Drie energizers

Voorbeelden van energizers

Ben je op zoek naar leuke en originele manieren om de aandacht van je cursisten vast te houden? Maak dan gebruik van deze energizers tijdens je online training!

Vijf manieren om de aandacht van je cursisten vast te houden

Juist bij het geven van een online training is het belangrijk dat je cursisten energiek blijven. We hebben daarom een aantal energizers op een rijtje gezet die je online kunt inzetten!

Deze originele online energizers richten zich op fysieke handelingen voor wat ontspanning, werken in op de lachspieren van je cursisten en creëren meer betrokkenheid. Hiermee kun jij het verschil maken in de mate waarin de cursisten de meerwaarde van jouw online training ervaren.

1. Teken jouw leven

Geef je cursisten 30 seconden de tijd om iets te tekenen wat kenmerkend is voor hun leven. Laat daarna iedereen hun tekening toelichten. Hierdoor creëer je een veilige en open sfeer waardoor de cursisten weer actief aan de training deelnemen.

Tip: het is ook leuk om via het whiteboard een voorwerp te tekenen, terwijl de rest van de groep raadt wat het is. Leuk met een grote, maar ook met een kleine groep!

2. Tijdreizen

Vraag je cursisten om binnen twee minuten een afbeelding te zoeken van de periode waar zij naartoe zouden reizen, als zij in het bezit zouden zijn van een tijdmachine. Laat hen deze afbeelding delen via het online whiteboard of Google Doc en daarna persoonlijk toelichten. Op deze manier leren de cursisten elkaar op een andere manier kennen.

3. Raad het lied

Laat één van de cursisten zijn of haar microfoon uitzetten en een liedje uitbeelden door te playbacken en te dansen. De overige cursisten kunnen via de chat of via de hand-opsteek-functie, aangeven dat zij het liedje willen raden. Zo zorg je ervoor dat de cursisten zich even fysiek kunnen ontladen.

4. Twintig tellen

Laat de groep hardop tellen tot het getal twintig. In willekeurige volgorde laat je de cursisten een getal hardop zeggen. Er mag maar één iemand het getal hardop zeggen. Als er wel twee personen tegelijk het getal noemen, begint de groep opnieuw met tellen. Een echte aanrader voor de lachspieren!

5. Wijze les

Laat de cursisten binnen twee minuten een voorwerp pakken dat symbool staat voor wat zij tot nu toe hebben geleerd of wat ze nog willen leren. Zodra iedereen weer op zijn plek zit, lichten ze om de beurt het gekozen voorwerp toe. Laten we eens kijken wie het creatiefste is!

Een échte e-learning ontwikkelen in 5 stappen

1. Start met een goed ontwerp

Een e-learning is meer dan je cursisten online een tekst laten lezen. Je wilt bereiken dat ze de materie volledig begrijpen. Daarnaast is het belangrijk dat het kennis is die ze blijvend tot zich nemen en daadwerkelijk kunnen toepassen. Gelukkig biedt een goede e-learning je alles om dit te kunnen realiseren.

Als eerste kijk je naar de inhoud van het studiemateriaal en vervolgens kies je op basis daarvan in welke vorm je de materie het beste over kunt brengen. Hierbij kun je onder andere op het volgende letten:

  • Zorg voor een duidelijke en vaste structuur en splits de e-learning op in kleine stapjes die gemakkelijk te doorlopen zijn.
  • Wissel af tussen video's, animaties, teksten en afbeeldingen. Dit maakt de opleiding niet alleen leuker, maar ook overzichtelijker.
  • Laat relevante onderwerpen op verschillende manieren een aantal keer terugkomen, zodat de materie beter blijft hangen.
  • Toets de kennis van je deelnemers en monitor de resultaten.

 Zo bereik je het ultieme leereffect.

2. Vind een geschikt leerplatform

Nu je de opbouw van je e-learning hebt bepaald, ook bekend als het didactisch ontwerp, is het van belang dat je je wensenlijst verder aanvult. Wanneer de doelen en wensen helder zijn, kan de zoektocht naar het juiste leerplatform beginnen. De leervormen die je toe wilt passen en de functionaliteiten die je wilt gebruiken, moeten immers wel beschikbaar zijn. Daarbij maakt dit het je uiteindelijk makkelijker om een goede keuze te maken.

Waar moet je in ieder geval op letten?

  • Functionaliteiten die het didactisch ontwerp dat je voor ogen hebt ondersteunen.
  • Uitstraling van de leeromgeving. Wordt de informatie overzichtelijk aangeboden? Is het een intuïtief systeem?
  • Past de vormgeving bij je? En geeft het mogelijkheden om de vormgeving aan te passen naar de stijl van jouw organisatie?
  • Vergelijk de prijzen.

Heb je alle wensen opgeschreven? Begin dan aan je zoektocht. Wanneer je enthousiast bent over een systeem, vraag dan altijd om een demo.

3. Maak een korte en praktijk- en/of examengerichte e-learning

Als opleider ben je ervaringsdeskundige en lijkt dus alles even belangrijk. Bedenk je dan dat het belangrijk is de studiebelasting zo laag mogelijk te houden. Tijd is het kostbaarste bezit van de cursist. Je wilt daarom met een zo kort mogelijke e-learning het grootste leereffect realiseren.

Cursisten doen graag kennis op die direct toepasbaar is in de praktijk. Zorg er daarom naast de duur van de e-learning ook voor dat het lesmateriaal aansluit bij de werksituatie van je cursisten. Stimuleer ze het geleerde direct toe te passen in de praktijk door:

  • Praktische tips te delen;
  • Realistische voorbeelden te geven van werksituaties;
  • Simulaties in te zetten; en
  • Aansluitende casuïstiek aan te bieden.

4. Bouwen in de leeromgeving met (interactieve) leervormen

Het is nu tijd voor de inrichting in het leersysteem dat je hebt aangeschaft. Met het juiste systeem kun je op een goede manier een interactieve e-learning met verschillende leervormen creëren. 

Door (inter)actieve werkvormen in te zetten, kan de cursist zijn aandacht beter vasthouden. Denk hierbij bijvoorbeeld aan een discussieforum, feedback geven op casusopdrachten en de inzet van tussentijdse toetsen, pollvragen of een quiz.

Een extra voordeel van een e-learning is dat je meer uniformiteit biedt dan met een klassikale training. De cursisten nemen op exact dezelfde wijze de stof tot zich. Dit geeft je meer grip om te sturen op het eindresultaat.

5. Aan de slag in de leeromgeving

Je hebt de e-learning af. Uiteraard test je deze eerst vanuit het perspectief van de deelnemer. Staat alles goed en is het duidelijk hoe de e-learning moet worden doorlopen? Zo niet, dan kun je bijvoorbeeld een instructiefilmpje over het gebruik van het platform aanbieden of een FAQ maken met de uit te voeren taken per werkvorm.

Realiseer je dat deelnemers desondanks nog vragen zullen hebben. Denk daarom ook goed na over de wijze waarop je deze vragen wilt beantwoorden. Dit kan onder andere via een chatfunctie, maar bij Hoffelijk hebben wij ook ervaren dat een begeleider op afstand aanwijzen als enorm prettig wordt ervaren.

Tot slot, ook voor een e-learning geldt: blijf de resultaten monitoren, zodat je je e-learning kunt evalueren en verbeteren.

Gamification

Gamification is een goede manier om cursisten te motiveren om op een uitdagende manier te leren! Met een goed spelontwerp waarbij ‘less is more’ vaak het best tot zijn recht komt, daag je cursisten uit om op een leuke manier hun kennis te testen. Bij gamification van lesstof zijn een aantal dingen belangrijk: Zorg voor een goede balans tussen game-elementen enerzijds, en leerstof anderzijds. Én zorg voor de juiste koppeling met de leerstof. De cursist weet daardoor binnen no-time wat er van hem wordt verwacht, en kan direct aan de slag met het spelenderwijs leren!

In drie stappen naar de succesvolle inzet van gamification

Hoe zet je nou een goed spel neer dat tegelijkertijd ook je cursisten motiveert om met de lesstof bezig te zijn? Wij hebben drie stappen voor je op een rijtje gezet:

Stap 1 - Maak een goed spelontwerp

Het succes van gamification staat of valt met de intrinsieke motivatie van de cursisten. Zodra het vernieuwende aspect eraf is, zal de inzet ook afnemen. Toch is het belangrijk dat iedere cursist het eindpunt weet te behalen, of het nou gaat om een maximaal aantal punten of om het behalen van een bepaalde badge. Je wilt dat iedereen er het gewenste resultaat uithaalt. Het spelelement moet dus ook weer niet te moeilijk zijn.

Alles wat meetbaar is en relevant is voor de leerontwikkeling van je cursisten, kun je omzetten in spelvorm. Denk er wel goed over na wat je begin- en eindpunt zijn en binnen welke termijn je dit doel wilt bereiken. En aangezien je het beste leereffect voor je cursisten wilt behalen, is het handig om altijd een link te maken naar je lesmateriaal. Behaalt een cursist een lage score op een onderdeel? Geef dan aan binnen welk deel van de e-learning hij hierover verdere informatie kan vinden. Zo biedt je de cursisten extra ondersteuning bij hun leertraject.

Stap 2 - Houd het eenvoudig

Zorg dat het spel voldoende uitdaging biedt, terwijl het doel en de regels direct duidelijk zijn. De cursist moet na een korte instructie weten wat er van hem wordt verwacht. Anders loop je het risico dat de cursist gelijk afhaakt.

Stap 3 - Maak je resultaten meetbaar

Het doel is dat je met de spelelementen het juiste effect bereikt. Hiervoor is het cruciaal dat je de ontwikkeling van je cursisten volgt. Maak alle onderdelen zo meetbaar mogelijk en houd de bijbehorende data goed bij. In de e-learning of digital classroom kun je daarnaast nog extra aandacht aan bepaalde onderdelen besteden in het geval dat de cursisten hier minder goed op scoren.

Gamification - leren op afstand

Voorbeelden van gamification

We hebben twee games speciaal voor onze Wft- en PE-examenkandidaten ontwikkeld. Wft Crush is gemaakt om alleen te oefenen met het studiemateriaal en met Wft Trivia daag je je collega’s uit om zo samen te oefenen.

Acht tips voor jou als deelnemer

Tip 1 Een ergonomische werkplek voorkomt fysieke klachten en verhoogt je concentratie en productiviteit.

Tip 2 Zorg dat je in een rustige omgeving zit, zodat je zo min mogelijk wordt afgeleid.

Tip 3 Gebruik bij voorkeur een koptelefoon/oortjes. Dit vermindert afleiding en verbetert het geluid van je device.

Tip 4 Wissel het online leren regelmatig af met korte pauzes. Zo blijf je in beweging en houd je je energie ook beter vast.

Tip 5 Een e-learning kun je volgen waar en wanneer je wilt. Hoe lang je ergens over doet, bepaal je daarmee volledig zelf.

Tip 6 Stel jezelf open voor de feedback die je zowel online (via de leeromgeving) als van de trainer ontvangt. Je kunt hier echt je voordeel mee doen!

Tip 7 Wees niet bang om vragen te stellen ter verduidelijking. Het gaat om jouw leerproces.

Tip 8 Het is begrijpelijk dat je niet direct met de technologie uit de voeten kunt. Neem hier rustig de tijd voor (en bereid je dus goed voor).

 

E-learning als aanvulling op een online training

Verbind diverse online methoden

Een e-learning is ook een goed middel ter voorbereiding op een digital classroom. De cursisten hebben dan al de nodige voorkennis. Hierdoor is minder uitleg benodigd, waardoor je als trainer direct tot de verdieping over kunt gaan. Zo creëer je voor de cursisten de meeste meerwaarde tijdens de training. 

Het voordeel van het gebruik van de e-learning ter voorbereiding, in plaats van een e-reader, is dat je de voortgang van de cursisten online kunt volgen en zij een stok achter de deur hebben om ook daadwerkelijk voorbereid naar de training te komen.

Deel jouw ervaring met ons

Voel je de energie nu bruisen om volop aan de slag te gaan met de digitalisering van je onderwijs? Mooi, daar doen we het voor! 

Heb je reeds ervaring opgedaan waar je ons deelgenoot van wilt maken of heb je nog aanvullende tips? Dan nodigen we je van harte uit dit met ons te delen.

We wensen je heel veel succes met het ontwikkelen van jouw e-learnings en online trainingen!

Tips van (online) trainers in het vak

Er zijn al een aantal ervaringen en tips met ons gedeeld! Een aantal hiervan hebben we voor je op een rijtje gezet:

Belichting

"Met een goede belichting zorg je ervoor dat de trainer goed zichtbaar is én blijft. Het is dus belangrijk dat je gebruikmaakt van de juiste belichting.
Doen: Test van tevoren hoe je overkomt op beeld."

Onderling contact

"Zorg ervoor dat de deelnemers ook onderling contact hebben met elkaar. Het bevorderen hiervan zorgt namelijk voor meer betrokkenheid en hogere leeropbrengsten."

Goed luisteren

"Goed kunnen luisteren is misschien wel één van de belangrijkste kwaliteiten die je als trainer kunt hebben. Let er daarom op dat je niet te veel zendt, maar de interactie behoudt."

Dubbelcheck

"Lichaamstaal en non-verbale signalen kun je online minder goed interpreteren. Check daarom tussendoor regelmatig bij je cursisten of wat je hebt verteld duidelijk is. Controleer daarnaast hoe je boodschap is binnengekomen, bij voorkeur op individueel niveau."